Concertfotografie is misschien wel één van de meest uitdagende vormen van fotografie. Je hebt te maken met artiesten die voortdurend bewegen, wisselende kleuren, rookmachines, harde spotlights en soms extreem weinig licht. Bovendien krijg je meestal geen tweede kans. Dat ene bijzondere moment gebeurt maar één keer.
Concertfotografie: compositie en fotograferen in moeilijke lichtomstandigheden
Juist daarom is concertfotografie zo uitdagend én zo mooi. Het is een combinatie van techniek, timing, creativiteit en het vermogen om te anticiperen op wat er op het podium gaat gebeuren.
In deze blog neem ik je mee in twee belangrijke onderdelen van concertfotografie: compositie en de juiste camera-instellingen bij slechte lichtomstandigheden.
Compositie: meer dan alleen de artiest in beeld zetten
Een technisch scherpe foto is mooi, maar compositie bepaalt vaak of een foto echt blijft hangen. Tijdens een concert gebeurt er ontzettend veel op het podium. Het is daarom belangrijk om bewust te kiezen wat je wel en niet in beeld neemt.
Zoek naar lijnen en vormen
Podiumverlichting kan een enorme rol spelen in je compositie. Lichtstralen, microfoonstandaards, gitaren en zelfs de rand van het podium kunnen lijnen creëren die de aandacht naar de artiest trekken.
Probeer niet alleen te kijken naar de persoon die je fotografeert, maar naar het complete beeld. Waar valt het licht? Welke lijnen zie je? Is er een interessante achtergrond?
Soms ontstaat de mooiste foto juist wanneer alles op het juiste moment samenkomt: de artiest in een krachtige houding, een spotlicht precies achter hem of haar en rook die het licht zichtbaar maakt.
Gebruik licht als onderdeel van je compositie
Bij concertfotografie is licht niet alleen iets waar je technisch mee moet omgaan. Licht is ook een belangrijk onderdeel van het beeld.
Een artiest die slechts gedeeltelijk wordt verlicht kan bijvoorbeeld veel spannender zijn dan iemand die volledig en egaal belicht is. Silhouetten, tegenlicht en harde schaduwen kunnen een foto extra sfeer geven.
Durf daarom af en toe af te wijken van de gedachte dat alles perfect belicht moet zijn. Een donker beeld kan juist krachtig zijn, zolang je bewust kiest wat je wilt laten zien.
Let op de achtergrond
Een veelgemaakte fout bij concertfotografie is dat alle aandacht naar de artiest gaat, terwijl de achtergrond wordt vergeten. Kabels, microfoonstandaards, andere bandleden of storende lichtpunten kunnen een foto onrustig maken.
Probeer daarom steeds even naar de randen van je beeld te kijken voordat je afdrukt.
Soms kun je een storende achtergrond vermijden door slechts een klein stapje naar links of rechts te zetten. Ook een groter diafragma kan helpen om de achtergrond onscherp te maken, waardoor de aandacht automatisch naar de artiest gaat.
Wacht op het juiste moment
Timing is alles.
Een concert bestaat uit duizenden momenten, maar niet ieder moment levert een sterke foto op. Wacht bijvoorbeeld op:
- een expressieve gezichtsuitdrukking;
- een sprong of krachtige beweging;
- een hand in de lucht;
- contact tussen bandleden;
- een lichtbundel die precies goed valt;
- een bijzonder moment tussen artiest en publiek
Leer de artiest als het ware lezen. Kijk niet alleen door je zoeker, maar observeer ook wat er gebeurt. Vaak kun je bepaalde bewegingen zien aankomen en ben je voorbereid voordat het moment daadwerkelijk plaatsvindt.
Fotograferen bij slechte lichtomstandigheden
De grootste technische uitdaging tijdens concerten is meestal het gebrek aan licht. En alsof dat nog niet genoeg is, verandert het licht voortdurend.
Het ene moment staat de artiest in een fel wit spotlicht en een seconde later is het podium bijna volledig donker.
Daarom is het belangrijk om je camera goed te begrijpen en snel te kunnen reageren.
Het diafragma: laat zoveel mogelijk licht binnen
Bij concertfotografie is een lichtsterk objectief een enorme voordelen. Een lens met bijvoorbeeld een diafragma van f/1.4, f/1.8 of f/2.8 laat veel meer licht binnen dan een lens met een kleiner maximaal diafragma.
Hoe groter de opening van het diafragma, hoe meer licht je sensor bereikt.
Een groot diafragma heeft nog een tweede voordeel: je krijgt een kleinere scherptediepte. Hierdoor kan de artiest mooi loskomen van de achtergrond.
Let wel op dat scherpstellen bij een groot diafragma lastiger wordt. Zeker wanneer een artiest beweegt, kan het verschil tussen een scherpe en onscherpe foto soms maar enkele centimeters zijn.
De sluitertijd: beweging bevriezen
Tijdens een concert staan artiesten zelden stil. Daarom is je sluitertijd ontzettend belangrijk.
Als uitgangspunt kun je denken aan:
1/250 seconde voor relatief rustige bewegingen;
1/320 tot 1/500 seconde voor actieve artiesten;
1/640 seconde of sneller wanneer er veel beweging is, bijvoorbeeld bij springen of headbangen.
Dit zijn geen vaste regels. Soms wil je juist bewust beweging in je foto laten zien. Door een langere sluitertijd te gebruiken, kun je bijvoorbeeld beweging in handen, haar of instrumenten creëren.
Maar wanneer je doel is om een scherp beeld te maken, is een voldoende snelle sluitertijd essentieel.
ISO: wees niet bang voor ruis
Veel fotografen proberen hun ISO zo laag mogelijk te houden. Bij concertfotografie kan dat je echter beperken.
Een iets hogere ISO met een scherpe foto is vaak veel waardevoller dan een lage ISO met een bewogen foto.
Moderne camera's kunnen tegenwoordig behoorlijk goed omgaan met hogere ISO-waarden. Bovendien kan ruis achteraf vaak nog worden verminderd.
Mijn advies: wees niet bang om je ISO te verhogen wanneer dat nodig is.
Het is beter om een moment vast te leggen met wat ruis dan het moment volledig te missen omdat je instellingen te conservatief zijn.
Handmatige modus of automatische ISO?
Een fijne manier van werken tijdens concerten is fotograferen in de M-stand, waarbij je zelf je diafragma en sluitertijd bepaalt en de ISO eventueel automatisch laat aanpassen.
Zo houd je controle over de twee instellingen die voor jouw beeld het belangrijkst zijn:
je diafragma bepaalt hoeveel licht binnenkomt en hoeveel scherptediepte je hebt;
je sluitertijd bepaalt hoeveel beweging je bevriest;
de ISO past zich vervolgens aan de wisselende lichtomstandigheden aan.
Dit kan vooral handig zijn wanneer de podiumverlichting voortdurend verandert.
Een andere mogelijkheid is fotograferen met sluitertijdvoorkeuze of diafragmavoorkeuze, afhankelijk van je persoonlijke manier van werken.
Uiteindelijk gaat het er vooral om dat jij snel kunt reageren zonder tijdens een belangrijk moment te hoeven zoeken in je instellingen.
Scherpstellen in het donker
Scherpstellen kan tijdens een concert lastig zijn. Vooral wanneer er weinig contrast is of wanneer de artiest plotseling door het podium beweegt.
Gebruik daarom, waar mogelijk, continue autofocus. Hiermee blijft je camera proberen scherp te stellen terwijl je onderwerp beweegt.
Focus bij portretten bij voorkeur op het oog dat het dichtst bij de camera is. Bij concertfotografie is dat natuurlijk niet altijd mogelijk, omdat alles snel gebeurt. Dan is het belangrijker dat je focus in ieder geval op het gezicht of bovenlichaam van de artiest ligt.
Maak daarnaast gebruik van momenten waarop het podium kort wordt verlicht. Juist dan heeft je autofocus meer informatie om goed scherp te stellen.
Fotografeer in RAW
Concertlicht kan technisch behoorlijk lastig zijn. Felle rode verlichting, diepe blauwe tinten en grote contrasten kunnen ervoor zorgen dat een JPEG-bestand minder ruimte biedt voor correcties.
Door in RAW te fotograferen behoud je meer informatie in je bestand. Hierdoor heb je achteraf meer mogelijkheden om bijvoorbeeld:
schaduwen op te halen;
hooglichten te herstellen;
de witbalans aan te passen;
kleuren te corrigeren;
ruis te verminderen.
Dat betekent niet dat je elke foto achteraf volledig moet veranderen. Het geeft je vooral meer speelruimte wanneer de lichtomstandigheden extreem zijn.
Vergeet de sfeer niet
Bij concertfotografie draait het uiteindelijk niet alleen om een technisch perfecte foto.
Een concert gaat over energie, emotie, licht, muziek en de connectie tussen artiest en publiek. Soms is een foto met een beetje beweging, een donkere schaduw of een opvallende lichtflare juist veel interessanter dan een klinisch perfect beeld.
Durf daarom te experimenteren.
Fotografeer eens tegen het licht in. Zoek naar silhouetten. Gebruik rook als onderdeel van je compositie. Wissel tussen overzichtsfoto's en close-ups. En kijk niet alleen naar de artiest, maar ook naar het publiek en alles wat er rondom het podium gebeurt.
Tot slot
Concertfotografie vraagt om snelheid, technische kennis en creativiteit. Je hebt vaak weinig controle over de omstandigheden, maar juist daarin zit de uitdaging.
Zorg dat je je camera goed kent voordat het concert begint. Kies een snelle sluitertijd wanneer je beweging wilt bevriezen, gebruik een zo groot mogelijk diafragma wanneer het licht beperkt is en wees niet bang om je ISO te verhogen.
Maar misschien nog wel het belangrijkste: kijk verder dan alleen de artiest.
Let op het licht. Zoek naar composities. Anticipeer op bijzondere momenten. En probeer vooral de sfeer van het optreden vast te leggen.
Want uiteindelijk is een goede concertfoto niet alleen een registratie van iemand op een podium.
Het is een beeld dat je de muziek bijna opnieuw laat voelen.